Japonya, Birleşik Krallık ve İtalya ile yürüttüğü üçlü Küresel Muharebe Hava Programı (GCAP) savaş uçağı işbirliğini, rapor edilen mali ve sözleşmesel gecikmelere rağmen hızlandırmaya devam ediyor. Uzmanlar, bu gecikmelerin 2035 hedef konuşlandırma tarihini ertelemesinin pek olası olmadığını belirtiyor. İktidar partisi, savunma ekipmanı ve silahlanma ihracatına yönelik mevcut katı kısıtlamaları gevşetme çabalarını ilerletirken, hükümet mali sıkıntıların nasıl aşılacağını henüz açıklamadı. Ancak Japonya yasama organı Ulusal Diet’in bu ay uçaklar için gerekli ödenekleri onaylaması bekleniyor.
Daha önce GCAP ihracat kısıtlamalarını hafifleten parlamento, temel savunma transfer politikasında yapılacak kapsamlı bir revizyon ile kısıtlamaları tamamen kaldırarak gelecekte savaş halindeki ülkelere dahi ihracata izin verebilir. Bu değişikliklerin, Savunma Bakanı Shinjiro Koizumi’nin bu ayın sonlarında sonuçlandırmayı planladığı Avustralya Kraliyet Donanması için 11 adet Mogami sınıfı fırkateynin yolunu açması da bekleniyor. Yeni nesil savaş uçağı projesinde, GCAP Uluslararası Hükümet Kuruluşu (GIGO) ile sanayi ortak girişimi Edgewing arasındaki sözleşmede yaşanan gecikmeler dikkat çekiyor. Edgewing’in ilk tasarım işi sözleşmesini 2025 sonuna kadar alması bekleniyordu, ancak Birleşik Krallık’ın bütçe açıklarıyla mücadele etmesi nedeniyle ertelenen İngiliz Savunma Yatırım Planı’nın teslimatındaki gecikme, bu sözleşmeyi de aksattı. Emekli Korgeneral Shigeki Muto, bu durumun “tasarım ve organizasyonel kurulumdaki finansal taahhütlerde belirsizliği” gösterdiğini ve Edgewing’den gelecek büyük yatırımları engelleyebileceğini ifade etti, ancak mevcut İngiliz gecikmesinin prototip üretimini sadece birkaç ay veya bir yıl etkileyerek yönetilebilir olduğunu ekledi.
GCAP, Japonya’nın en pahalı savunma projesi olup, Avrupalı müttefiklerle yapılan ilk uluslararası ortak üretim anlaşmasıdır. Japon savunma kuvvetlerinin F-2 savaş uçaklarının yerini alması planlanan yeni uçaktaki gecikmeler, emekli Korgeneral Eiichirou Fukazawa’ya göre gelecekte boşluklar yaratabilir. Fukazawa, “Çin’in artan askeri kabiliyetlerinden gelen baskı göz önüne alındığında, yeni muharebe kabiliyetlerinin devreye alınmasındaki gecikmeler, Japonya’nın genel savunma duruşunu olumsuz etkileyecektir,” diye uyardı. Maliyetlerin üç katına çıktığı yönündeki raporlara rağmen, Başbakan Sanae Takaichi liderliğindeki Japon hükümetinin GCAP için bu yılki bütçeyi (2023-2027 arası ilk araştırma ve geliştirme için ayrılan 700 milyar yen/4,44 milyar dolar) artırıp artırmayacağı belirsizliğini koruyor.
Uzmanlar, Japonya’nın GCAP’in birincil operatörü olması ve savaş uçağı geliştirmesine yönelik teknoloji transferinin yerel savunma sanayisini güçlendirecek olması nedeniyle, siyasi tepkileri azaltırken önceden yapılan bir katkının haklı çıkarılabileceğini belirtiyor. Profesör Yoko Iwama, hükümetin GCAP programından genel olarak memnun olduğunu ve Avrupalılarla yapılan bu ortaklığı “Amerikalılardan bir nevi risk azaltma” olarak gördüklerini ifade etti. Almanya’nın GCAP’e katılmaya açık olabileceği yönündeki raporlara rağmen, Tokyo’da yeni bir oyuncunun eklenmesinin gelişmeyi geciktirebileceği endişesi hakim. Fukazawa, hükümetin “orijinal geliştirme takvimine uymaya büyük önem verdiğini ve muhtemelen yeni oyuncuların katılımını istenmeyen bir durum olarak göreceğini” vurguladı.
