Hava Özgün Yazılar Strateji Uçak

MMU TF-X İçin Ortak Kim Olmalı?

Hepimizin bildiği üzere ülkemiz, dev projesi Milli Muharip Uçak Turkish Fighter-X‘e ortak arıyor. Bu konu hakkında 2020 yılının başında TUSAŞ Genel Müdürü Temel Kotil şu açıklamalarda bulunmuştu:

“En önemli platform bu. Buna uluslararası ortak bulmamız gerekiyor. Bu kadar büyük bir proje, tek Türkiye için olmaz. Daha çok müşterisi olması gerekiyor. ‘Bitirelim sonra satarız’ da bir metot ama ortak almak daha iyi. Öne çıkan bu.”

Bunun dışında, Savunma Sanayii Başkanı İsmail Demir, 2019 yılı sonunda şu açıklamayı yapmıştı:

“MMU’nun da F-35 gibi çok uluslu bir proje olmasını tercih ediyoruz. O yüzden uçağımızı dost ve müttefik ülkelere de öneriyoruz. Örnek olması açısından Azerbaycan, Pakistan, Katar, Malezya, Endonezya gibi 4-5  ülke ilgi gösteriyor.”

Ülkemize Neden Ortak Gerekli?

Günümüz savaş makineleri, teknolojinin her alanından unsurunu üzerinde barındırmaktadır. 5. Nesil bir savaş uçağı için dünyadaki mevcut teknolojinin sınırlarını zorlamak, hatta yer yer aşmak zorundasınız. Bu teknolojilere örnek olarak radar, elektronik harp unsurları, pilot kaskı, uçağa özel mühimmat ve motor teknolojisi verilebilir. Hal böyle olunca tüm bu teknolojileri, mühimmatları ve parçaları tek bir ülkenin üretmesi hem mali açıdan hem de teknolojik kabiliyet açısından oldukça zor.

F-35 “Uzaylı” Kaskı

Nispeten az maliyet ve teknoloji içeren 3. veya 4. Nesil bir uçak projesi üzerinde çalışsaydık ortak arayışında bulunmamıza gerek olmazdı. Ki 3./3+ nesil diyebileceğimiz Hürjet projemizde ortak olmaksızın tek başımıza altından kalkabileceğiz (motor hariç o ayrı bir konu).

Uçağımıza ortak olan ülke/ülkeler, hem üretimde yer almalarından, hem de verecekleri uçak siparişlerinden dolayı maliyetin düşmesine sebep olacaklardır. Bu konu iktisat biliminde “toplam ve değişken maliyet” konusu altında işlenmektedir.

Bu sebeplerden dolayı günümüz Avrupa’sı birçok askeri projede ortaklık kurmuşlardır. Sözgelimi Eurocopter Tiger ve Eurofighter Typhoon. Hatta Fransa, Almanya ve İspanya 6. Nesil savaş uçağı FCAS projesinde de geçtiğimiz günlerde imzaları attılar.

Eurofighter Typhoon ve Eurocopter Tiger

Peki Ortak Ararken Nelere Dikkat Edilmeli?

1) Teknolojik Kabiliyet

Ortaklık kuracağımız ülkenin teknolojik kabiliyeti bir hayli önemli. Bu sebeple önceden çeşitli havacılık projelerinde yer almış ülkeleri radarımıza almalıyız.

2) Ekonomik Güç

Modern askeri teknolojilerin geliştirilmesi ve üretilmesi, bakımları ve kullanması nispeten maliyetli. Yeni nesil bir uçağa ortak olup alım yapacak ülkenin maddi gücü önemlidir. Ülkenin maddi gücü uçak siparişini de etkileyecektir.

3) Politik/Siyasi İlişki

Uçak geliştirmesi ve üretimi uzun vadeli bir iş. Keza üretimden sonra da parça tedariği ve bakım mevzularından dolayı ortak ülkelerin birbirleriyle iyi ilişki içerisinde olması gerekli. Kısacası yarın öbür gün dünya arenasında karşı karşıya kalınması düşük olan bir ülke ile ortaklık kurulmalıdır.

Şimdi Savunma Sanayi Başkanımız Profesör Doktor İsmail Demir’in belirttiği 5 ülkeyi inceleyelim: Pakistan, Azerbaycan, Katar, Malezya ve Endonezya.

1) Endonezya Cumhuriyeti

Nüfus: 269 Milyon (2019)

GSYİH: 1.1 Trilyon Dolar (2019)

Hava Kuvvetlerinin Savaş Uçakları: Su-27, Su-30, F-16

Nüfusu ve üretimi Türkiye’den fazla olan Endonezya ülkemiz için çok güzel bir ortak olabilirdi. Fakat ne yazık ki Güney Kore KAI KF-X uçağı için Endonezya’yı kaptı. %80 Güney Kore, %20 Endonezya (Indonesian Aerospace) ortaklığı mevcut. Ülkemizin TF-X uçağı KF-X’den üstün özelliklere sahip olsa da, KF-X projesi bizden yaklaşık 3 yıl önde ilerliyor.

1976 yılında kurulan Indonesian Aerospace bugüne kadar birçok genel maksat helikopteri ve sivil uçakları lisans altında üretmiştir. Ülkemizin kullanımında olan CASA CN-235 uçakları da İspanya/Endonezya ortaklığında geliştirilip üretilmiştir. Bazı turboprop (halk arasında: pervaneli) uçak modellerini özgün olarak tasarlamıştır. Kısacası Turboprop uçak konusunda oldukça tecrübeli. Şirket hakkında daha fazla bilgiye şuradan ulaşabilirsiniz: https://www.indonesian-aerospace.com/

Endonezya Özgün Tasarımı N-219 Uçağı (İlk uçuşunu 2017 yılında yaptı)

2) Katar

Nüfus: 2.7 Milyon (2019)

GSYİH: 191 Milyar Dolar (2019)

Hava Kuvvetlerinin Savaş Uçakları: Mirage 2000, Rafale, Eurofighter Typhoon(Sipariş), F-15(Sipariş)

Katar’ın çok düşük nüfusu sebebiyle MMU’ya mühendislik ve iş gücü desteği sunması zor. Ancak maddi açıdan oldukça kuvvetli bir ülke. Halihazırda 36 adet F-15, 36 adet Rafale ve 24 adet Eurofighter Typhoon siparişi bulunan Katar’ın ülkemizden de 20-30 adet 5. Nesil uçak siparişinde bulunması gayet olası. Aynı zamanda projeye ortak olarak finansal kaynak sağlayabilir. Bu sayede hem her sattığımız uçaktan para kazanmış olur, hem de ülkemizin uçak projesi daha rahat geliştirilir. Kazan-Kazan durumu olur.

Katar Hava Kuvvetlerine Ait Bir Dassault Rafale

3) Azerbaycan Cumhuriyeti

Nüfus: 10 Milyon (2019)

GSYİH: 47 Milyar Dolar (2019)

Hava Kuvvetlerinin Savaş Uçakları: Mig-21, Mig-29, Su-25

Dost ve kardeş ülke Azerbaycan ile Türkiye birbirlerine tam güven içerisinde uzun yıllardır ilişki sürdürmektedir. Bu dostluk özellikle savunma sanayisi alanına da yansımalıdır. Azerbaycan’ı Rusya ve İran ahtapotlarının pençesinden söküp almalıyız. Azerbaycan ile Türkiye aynı dili konuştuğu için mühendislik anlamında birbirlerine çok daha rahat entegre olabilir, çok daha sağlam çalışmalar yapılabilir. Azerbaycan Türk Savunma Sanayi ürünlerinin sadece alıcısı değil, bizzat üreticisi de olmalıdır.

Azerbaycan TF-X için yüksek miktarlarda alım yapabilecek ekonomik güce sahip olmasa da en azından bir filo(20 adet) kadar alım yapması ve üretime katılması Azerbaycan’ın ulusal güvenliği için de çok iyi olacaktır.

4) Malezya

Nüfus: 32 Milyon (2019)

GSYİH: 365 Milyar Dolar (2019)

Hava Kuvvetlerinin Savaş Uçakları: Su-30, Mig-29, F/A-18

TUSAŞ Genel Müdürü Temel Kotil Malezya ile ilgili şu açıklamalarda bulunmuştu: “Ülkede bir kompozit vadisi kuruldu. Belki de şimdi nasiptir, projelerimizi oraya ihraç etmek istiyoruz. Görüşmelerimiz o yönde oldu. Kendileri çalışıp bize dönecekler, bekliyoruz. Malezya, Milli Muharip Uçak (MMU) Projesi’ne davet ediliyor.”

RMAF’a Ait F/A-18 ve Mig-29 Kol Uçuşunda

5) Pakistan İslam Cumhuriyeti

Nüfus: 210+ Milyon (2019)

GSYİH: 284 Milyar Dolar (2019)

Hava Kuvvetlerinin Savaş Uçakları: JF-17, F-16, Mirage 3, Mirage 5, J-7(Mig-21)

Pakistan hem tarih boyunca hem de günümüzde Türkiye’ye politik anlamda destek olmuştur. İki ülkenin arası tıpkı Azerbaycan-Türkiye gibi uzun yıllardır çok kuvvetli ve tam güvene dayalıdır. Pakistan savunma sanayi anlamında birçok Türk ürününü de tercih etmektedir. Mevcut 30 adet T-129 Atak helikopteri ve 4 adet MİLGEM Korvet siparişi bulunmaktadır.

Pakistan, bildiğiniz üzere 4. nesil savaş uçağı JF-17 Thunder uçaklarının da Çin ile ortak geliştirici ve üreticisi. Bu bakımdan teknolojik ve teknik altyapısı mevcut. Ve artık bir sonraki seviye olan 5. nesil uçak geliştirmesine başlamaları kendileri için de çok iyi olacaktır. Bu bakımdan Pakistan Milli Muharip Uçağımızın ortaklığı için biçilmiş kaftan. Bu noktada ivedi şekilde harekete geçip Pakistan’ı Çin ve Rusya gibi ülkelerin projelerine kaptırmamamız gerekir.

Pakistan uçağımıza ortak olması durumunda yaklaşık 50, hatta belki daha fazla uçak talebinde bulunabilir.

JF-17 Üretim Hattı

Hayaller:

Başarılı bir stratejiyle TF-X için dünyada 500 adete yakın bir pazar payı oluşturulabilir. Günümüzdeki popüler uçakların üretim adetleri ise çeşitli kaynaklarda değişmekle birlikte yaklaşık şu şekilde:

Dassault Rafale: 201+

JAS-39 Gripen: 306+

Eurofighter Typhoon: 565

F-15E Strike Eagle: 521

Ülkemize yüksek teknoloji, katma değer, siyasi güç, prestij ve maddi manevi birçok kazanç sağlayacak bu projenin başarıyla üretilmesini ve dünyadaki birçok ülkeye ihraç başarısı gösterebilmesini ümit ediyoruz.

Sadık Bilici

Sadık Bilici

Akdeniz Üniversitesi Ekonometri öğrencisi. Havacılık, teknoloji ve fitness tutkunu. Vatansever. Savunma ve havacılık ilgi ve bilgisiyle, aldığı ekonomi ve istatistik eğitimini birleştirip profesyonel analizler yapma arzusunda.

2 Yorum

Yorum yazmak için tıklayın

  • Endonezya olmayacağına göre en ideal partner Pakistan ve Katar, ayrıca Katar yalnız finanse ortağı olur. Azerbeycan olur iyide onların mühendislik ortaklığı olması yetmez ama sipariş alırız. Malazye de olabilir. LınkedIn Behcet Kaya ABD

  • Çok güzel bir düşünce kolay değil başarılırsa ve uçak üretip satacak konuma gelirsek gelecek açısında çocuklarımız için çok önemli olduğunu düşünüyorum